Veel gestelde vragen This is a new feature at this site. An interactive way to talk about the genealogies

The owner of this website pays about 400 dollar per month to keep this webiste in the air. In order to view the data follow this link donate any amount you want. Now also possible on a bankaccount in the Netherlands, made possible by the familybank . The site gets 80.000 hits daily. Please click on the advertisements to generate money for me

Home Search Login Your Bookmarks  
Share Print Bookmark


Gelderland

Gelderland



 


Notes: Gelderland (Nedersaksisch: Gelderlaand) is een provincie in Midden-Nederland. Gelderland wordt in het noordoosten begrensd door Overijssel, in het oosten door Noord-Rijnland-Westfalen, Duitsland, in het zuiden door Limburg en Noord-Brabant, in het uiterste zuidwesten door Zuid-Holland, in het westen door de provincie Utrecht, in het noordwesten door het Veluwemeer, met aan de overkant Flevoland. De hoofdstad is Arnhem.
Gelre is een streek en voormalig hertogdom in het Nederlands-Duits grensgebied waar de grote rivieren Rijn, Waal, IJssel en Maas enigermate bij elkaar komen. In plaats van Gelre wordt ook vaak Gelder gezegd, de vorm die gebruikt wordt in woordafleidingen als Gelders en Gelderland.
Geografie
Het historische hertogdom omvatte aanzienlijk meer dan de huidige provincie Gelderland in het huidige Nederland. Het omvatte een groot deel van het huidige Nederlands Noord-Limburg en strekte zich in het zuidoosten voor een kleiner gedeelte ook uit in de naburige, thans Duitse regio van de Nederrijn, namelijk bij de rivier de Niers.
Vier kwartieren
Gelre was verdeeld in vier kwartieren, het Kwartier van Nijmegen, van de Veluwe, van Zutphen (Graafschap Zutphen), en Opper-Gelre, welk laatste gebied meestal het Overkwartier van Gelre of Gelder wordt genoemd (naar het Duitse Oberquartier). De eerste drie kwartieren waren gelegen in de huidige provincie Gelderland. Opper-Gelre omvatte het noordelijk deel van de huidige Nederlandse provincie Limburg, inclusief Venlo en Roermond, en het aangrenzende gebied in Duitsland rond het stadje Geldern, waaraan Gelre haar naam heeft te danken.
In de middeleeuwen was Gelre een zelfstandig en belangrijk hertogdom. De zelfstandigheid eindigde definitief in 1543. De noordelijke kwartieren (Neder-Gelre) aan de ene kant en het zuidelijke Opper-Gelre aan de andere kant vormden geografisch geen aaneengesloten geheel. Het Hertogdom Kleef vormde een wig tussen de noordelijke en de zuidelijke gebiedsdelen. Ook politiek gingen beide gewesten een gescheiden weg. Tijdens de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden vormde het noordelijke deel een van de zeven gewesten. Opper-Gelre was daarentegen deel van de Zuidelijke Nederlanden.
Het hertogdom en het daarmee verbonden Graafschap Zutphen omvatte enerzijds het gebied van de huidige provincie Gelderland en anderzijds het noorden van Limburg (met onder meer Venlo, Venray en Roermond), evenals het aangrenzende zuidelijk deel van de Duitse Kreis Kleef. In dit tweede landsdeel, en wel aan de huidige Duitse kant, lag ook de kleine stad Geldern, of in het Nederlands Gelre, Gelder, waarnaar het hertogdom Gelre en het latere Gelderland zijn genoemd.
Het oorspronkelijke zuidelijke gebied lag gescheiden van het later verworven noordelijke, dat de huidige provincie Gelderland omvatte samen met Kleef en Emmerik. Het zuidelijke dat nu in Limburg en Noord-Rijnland-Westfalen ligt, werd sindsdien Opper-Gelre of Overkwartier genoemd. De andere gebieden zouden bijgevolg als Neder-Gelre aangeduid kunnen worden, maar die term is nooit in gebruik geweest.
Geschiedenis tot 1579
Frankische tijd
De streek rond Gelre werd oorspronkelijk bewoond door Germaanse stammen zoals de Bataven, en later door Franken. Onder de Franken was het een deel van het Koninkrijk Austrasië en vervolgens van het Frankische Rijk. Onder Karel de Grote is de thans Gelderse stad Nijmegen een palts geweest.
Na het uiteenvallen van het Frankische Rijk, bij de dood van Lodewijk de Vrome in 843, behoorde de streek tot het Hertogdom Lotharingen en pas na het Verdrag van Meerssen in 870 tot het Oost-Frankische Rijk, of later het Heilige Roomse Rijk
Graafschap
Wapen van het Graafschap Gelre
Wapen van het Graafschap Gelre
De oorsprong van de heerlijkheid ligt in drie plaatsen. Twee hiervan liggen bij de rivier de Niers, namelijk Geldern en Pont. Een derde, meer zuidelijk, is de stad Wassenberg aan de rivier de Roer. Hier ontving de eerste heer, Gerard van Antoing uit Henegouwen, in 1021 van keizer Hendrik II het land van Gelre. De eerste graaf is Gerard III van Wassenberg (1060-1129). Diens kleinzoon, Hendrik I (1131-1182) huwt Ermgard, dochter van Graaf Otto van Zutphen, en verwerft zo het graafschap Zutphen (vanaf 1179). Zoon Otto I (1182-1206) is de eerste graaf van Gelre en Zutphen. Hij neemt deel aan de derde kruistocht. Geleidelijk breidt het Gelders gebied zich uit en in 1248 verwerft graaf Otto II wegens zijn hulp aan Rooms-Koning Willem II de rijksstad Nijmegen.
Gelre bestond toen uit vier kwartieren:
* Nijmegen, inclusief Betuwe, Tielerwaard, Bommelerwaard en Land van Maas en Waal,
* het Graafschap Zutphen,
* de Veluwe, en
* het Overkwartier of Opper-Gelre (de streek rond Venlo, Roermond en Geldern).
Aan de Gelderse gebiedsuitbreiding kwam onder Reinald I een einde met de Slag bij Woeringen in 1288. Reinald II huwde echter de zuster van Edward III, de koning van Engeland. Door diens bemiddeling wordt Gelre in 1339 door keizer Lodewijk van Beieren tot hertogdom verheven.
Splitsingen
Als gevolg van de Tachtigjarige Oorlog werd Gelre gesplitst. De drie noordelijke kwartieren namen deel aan de Unie van Utrecht (1579) en gingen later als Gelderland deel uitmaken van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.
Het Overkwartier of Opper-Gelre bleef in Spaanse handen maar na de Vrede van Utrecht in 1713 werd ook dit gebied verder gesplitst:
* Pruisisch Overkwartier: het grootste deel met de hoofdstad Geldern kwam in handen van Pruisen;
* Staats Overkwartier: Venlo en omgeving kwam bij de Republiek en werd Staats-Opper-Gelre;
* Guliks Overkwartier: Erkelens ging naar het hertogdom Gulik;
* Oostenrijks Overkwartier: alleen Roermond en enkele omliggende gemeenten bleven onder het gezag van de Habsburgers, nu de Oostenrijkse tak, en werden Oostenrijks Gelre. (In 1790 was dit kleine Belgisch Gelre één van de stichtende leden van de Verenigde Nederlandse Staten).
Bij het Verdrag van Wenen van 1815 kwam het westelijk deel van Pruisisch Opper-Gelre weer bij het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, evenals Staats-Opper-Gelre (Venlo) en Oostenrijks Gelder (Roermond). Al deze delen van het vroegere Overkwartier gingen toen op in de grote provincie Limburg. De noordelijke kwartieren werden opnieuw de provincie Gelderland.

OpenStreetMap

City/Town : Latitude: 52.127824, Longitude: 5.913333


Media

Documents
Een kaart van Gelderland rond 1600

Birth

Matches 1 to 4 of 4

   Last Name, Given Name(s)    Birth    Person ID 
1 Fonda, Gilles Douwese  1614Gelderland I667508
2 Marselis, Janse  1629Gelderland I667502
3 Ponstine, Hermanus  31 July 1851Gelderland I138673
4 Vreven, Jan  26 October 1917Gelderland I123881

Calendar

Ik vind deze site geweldig en wil graag financieel helpen het in stand te houden

Klik alstublieft hier om te lezen
over de veranderde situatie

I like this service very much and I want to donate money    

 


This site powered by The Next Generation of Genealogy Sitebuilding ©, written by Darrin Lythgoe 2001-2017.