Rijksuniversiteit Groningen

From veenkoloniale voorouders
Jump to: navigation, search

Template:Infobox universiteit De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) is de universiteit in de Nederlandse stad Groningen. Ze heeft 27.699 studenten (1 oktober 2010), 4.897 fte's personeel (incl. UMCG) waarvan 413 hoogleraren (incl. UMCG).

Geschiedenis[edit]

De Rijksuniversiteit Groningen heeft een rijke academische traditie die teruggaat tot 1614, het jaar dat de Universiteit als Hogeschool werd gesticht. De Juridische faculteit claimt overigens een nog oudere geschiedenis <ref>[http://www.rjhbrink.eu/Berolini/400-jaar.htm </ref>. Daarmee is 'Groningen' na Leiden de oudste (nog bestaande) universiteit van Nederland (de Universiteit van Franeker was van 1585). In de 395 jaar van haar bestaan heeft de RUG veel talenten voortgebracht van heel verschillende aard. Onder hen zijn de eerste daadwerkelijk afgestudeerde vrouwelijke student en de eerste vrouwelijke lector in Nederland, de eerste Nederlandse ruimtevaarder en de eerste president van de Europese bank. Zij delen hun academische wortels met ongeveer 200.000 anderen die als student, docent of wetenschapper waren verbonden aan de RUG.

Opening[edit]

De officiële opening vond plaats op 23 augustus 1614. De Groningse universiteit startte met vier faculteiten: Protestantse Godgeleerdheid, Rechten, Geneeskunde en Filosofie.

De jonge Groningse universiteit was in de zeventiende eeuw al bij uitstek een internationale gemeenschap. Ongeveer de helft van de studenten en docenten kwam uit het buitenland. Zo kwam de eerste rector magnificus, Ubbo Emmius, uit Duitsland, zij het wel uit het nabijgelegen Oost-Friesland. De eerste 75 jaren van haar bestaan ging het de universiteit voor de wind met een instroom van ongeveer honderd studenten per jaar. Door theologische meningsverschillen, een moeizame relatie met de Staten en politieke perikelen - onder meer de belegering van de stad door 'Bommen Berend' in 1672 - stagneerde de ontwikkeling van de universiteit aan het eind van de zeventiende en in de achttiende eeuw. Er stonden gemiddeld twee- à driehonderd studenten ingeschreven. Wetenschappelijk lichtpunt in de tweede helft van de 18e eeuw was echter Petrus Camper. Als patholoog-anatoom, veepestbestrijder en oprichter van de eerste chirurgische polikliniek was hij beroemd tot ver buiten de stadsgrenzen.

Na 1800[edit]

[[Bestand:RijksUniversiteit Groningen - University of Groningen.jpg|thumb|Academiegebouw (2004)]] Ten gevolge van de Franse inlijving werd de Groningse universiteit in 1812 onderdeel van de Keizerlijke Universiteit van Parijs. Daarmee kwam Groningen goed weg. Eigenlijk wilde het Franse bestuur maar één universiteit in Nederland handhaven, en dat zou Leiden zijn. Een Franse inspectiecommissie bleek echter gecharmeerd van de stad en concludeerde dat de afstand tot Leiden vanuit het noorden wel erg groot was. Anders dan Utrecht, Franeker en Harderwijk bleef Groningen daarom open als universiteit.

In 1815 (totstandkoming van het Koninkrijk der Nederlanden) werd het een Rijkshogeschool. Op 5 juni 1872 werd Aletta Jacobs er als eerste vrouw toegelaten. De Wet op het Hoger Onderwijs in 1876 had de positie van de universiteit inmiddels ingrijpend verbeterd. De universiteit kreeg de naam Rijksuniversiteit Groningen, er werd behalve in het Latijn ook in het Nederlands gedoceerd en de universiteit kreeg naast een onderwijs- nu ook een onderzoekstaak. De basis voor de huidige onderzoeksuniversiteit werd gelegd.

In 1925 telde de universiteit voor het eerst duizend studenten, nadat er in 1906 brand was uitgebroken en er een renovatie en uitbreiding van het aantal gebouwen had plaatsgevonden. Voor de brand stonden minder dan 500 studenten ingeschreven. In 1953 kwam de RUG internationaal in het nieuws doordat 'haar' professor Frits Zernike de Nobelprijs voor de Natuurkunde won voor zijn uitvinding van de fasecontrastmicroscoop.

De eerste decennia van de 20e eeuw ontwikkelde de RUG zich voortvarend. Het aantal faculteiten en opleidingen groeide gestaag, het aantal studenten explosief. Bij het 300-jarig bestaan in 1914 stonden 611 studenten ingeschreven; in 1924 waren dat er al 1000. Na een terugval in de crisisjaren en met name de Tweede Wereldoorlog groeide het studentental vanaf 1945 in hoog tempo tot 20.000 in 1994. Momenteel zijn er ongeveer 25.000 studenten aan de RUG verbonden waarvan er steeds meer van buitenlandse herkomst zijn. Vooral het aantal Duitse studenten en onderzoekers groeit de laatste jaren sterk.

De Friese vestiging[edit]

In de jaren '70 werkte de Rijksuniversiteit Groningen met enige tegenzin mee aan een universitair experiment. Onder leiding van de vroegere rector magnificus Prof. J. Snijders werd in Leeuwarden gestart met de Friese dependance van de Rijksuniversiteit Groningen. De subfaculteit Sociale Wetenschappen Fryslân (SSWL) opende in 1976 haar deuren. Hier werd in samenwerking met de Agogische Academie Fryslân (AAF) het Sociaal Hoger Onderwijs gevormd. Doel was een samenwerking te creëren tussen HBO en universiteit, dit om een interdisciplinaire sociaal wetenschappelijke aanpak van het vakgebied 'welzijnsvraagstukken' te vormen. Friesland had 250 jaar na de Academie in Franeker weer een universiteit. In 1985 kwam er door de vele problemen die er met de structuur waren en door bezuinigingen in het hoger onderwijs een eind aan deze opleiding. De AAF ging op in de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden. Wel wordt nog altijd het eerste jaar van de Opleiding Nederlands Recht in Leeuwarden onderwezen.


thumb|Technisch Fysisch Laboratorium (2010)
[[Bestand:Zernikeborg (Zernikecomplex).JPG|thumb|Het Donald Smits Centrum voor Informatie Technologie (CIT) op het Zernikecomplex (2005)]]
[[Bestand:Bernoulliborg.jpg|thumb|Bernoulliborg (2007)]]
thumb|Duisenberg building (2005)
thumb|Kapteynborg (2005)
thumb|Medische Faculteit (2009)

Heden[edit]

Er studeren 26.643 personen aan de RUG, waarvan 6.213 eerstejaars. De RUG telt circa 5.500 medewerkers. Hiermee is de RUG na de Universiteit van Amsterdam en de Universiteit Utrecht qua grootte de derde universiteit van Nederland en de op één na grootste werkgever in de provincie Groningen; het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) is met een personeelsbestand van circa 9300 personeelsleden (bron: jaarverslag 2004) de grootste werkgever van de provincie Groningen.

Het wapen van de universiteit, in 1615 vastgesteld door de Staten van Stad en Lande van Groningen, bestaat uit het wapenschild van de provincie Groningen, dat een samenvoeging is van het stadswapen en het wapen van de Ommelanden. (Dit provinciewapen is verdeeld in vier delen: linksboven en rechtsonder wordt het stadswapen afgebeeld, in de andere kwadranten het Ommelanderwapen.) Daarop is een opengeslagen boek afgebeeld met de (afgekorte) tekst 'VER/BUM/DNI LU/CER/NA' die staat voor 'VERBUM DOMINI LUCERNA PEDIBUS NOSTRIS', Het woord van de Heer is een lamp voor onze voeten, een zinsnede afkomstig uit Psalm 119, vers 105. Het wapen wordt gedekt door een kroon, bestaande uit vijf bladeren en vier parels. (Bekijk hier het wapen)

Tegenwoordig hanteert de universiteit in de praktijk een moderner motto: "Werken aan de grenzen van het weten".

De afkorting RUG zal door de universiteit alleen nog worden gebruikt in het Nederlands. In Engelse teksten en in contacten met het buitenland wordt "University of Groningen" gebruikt en niet meer de (Nederlandse) afkorting RUG omdat het Engelse woord "rug" "tapijt" betekent. In een bericht van het Dagblad van het Noorden wordt ten onrechte vermeld dat de afkorting RUG in het geheel niet meer gebruikt zal worden.<ref>RUG wil niet meer RUG heten, Dagblad van het Noorden, 4 mei 2007</ref>

De hoofdvestiging van de universiteit is het Academiegebouw aan de Broerstraat. Tegenover het Academiegebouw staat de Universiteitsbibliotheek.

Het Universiteitsmuseum stelt tentoonstellingen samen uit de uitgebreide collectie van de universiteit. Deze omvat onder andere de collecties van het voormalige Anatomisch Museum, het voormalig Volkenkundig Museum Gerardus van der Leeuw en het voormalige natuurmuseum.

De Rijksuniversiteit Groningen is vertegenwoordigd in de Stichting Academisch Erfgoed, een stichting die als doel heeft om universitaire collecties en cultuurschatten in stand te houden.

Kerncijfers 2009[edit]

  • 26.643 studenten
  • 6.213 eerstejaars
  • 4.897 fte personeel (incl. UMCG)
  • 413 fte hoogleraren (incl. UMCG)
  • 1.500 promovendi (incl. UMCG)
  • 58 bacheloropleidingen, 114 masteropleidingen
  • 73 Engelstalige masterprogramma’s waarvan 10 double degree programma’s en 7 prestigieuze Erasmus Mundus-programma's
  • 8 Engelstalige bachelorprogramma’s
  • 16 research masters
  • 9 faculteiten, 9 graduate schools
  • 550 mln euro omzet

Deze cijfers, alsmede de jaarverslagen van de universiteit, zijn hier terug te vinden.

Internationale samenwerking[edit]

De RUG wil haar positie in de top van het Europese en mondiale hoger onderwijs verder versterken. Daarom gaat de RUG gericht strategische allianties aan met collega-instellingen waarvan onderzoeksprogramma's en/of opleidingen goed aansluiten bij het Groningse aanbod en die van een vergelijkbaar hoog niveau zijn.

Daarnaast levert de RUG een bijdrage aan de verdere ontwikkeling van het wetenschappelijk onderwijs in ontwikkelingslanden en andere achterstandsgebieden.

De belangrijkste buitenlandse samenwerkingspartners van de RUG zijn:

Faculteiten van de RUG[edit]

In 2009 kent de RUG negen faculteiten:

  1. Faculteit Economie en Bedrijfskunde (Ontstaan in 2007 door een fusie van de Faculteit der Economische Wetenschappen (Economie) en de Faculteit Bedrijfskunde)
  2. Faculteit Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap (Theologie en Godsdienstwetenschap)
  3. Faculteit Gedrags- en Maatschappijwetenschappen (Onderwijskunde, Pedagogische wetenschappen, Psychologie en Sociologie)
  4. Faculteit der Letteren (Letteren, Taalwetenschap, Cultuurwetenschappen, Communicatiewetenschap, Theaterwetenschappen, Kunstgeschiedenis, Internationale betrekkingen e.a.)
  5. Faculteit Medische Wetenschappen (Bewegingswetenschappen, Geneeskunde, Tandheelkunde, onderdeel Universitair Medisch Centrum Groningen)
  6. Faculteit Rechtsgeleerdheid (Rechtsgeleerdheid)
  7. Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen (Ruimtelijke Wetenschappen)
  8. Faculteit Wijsbegeerte (Filosofie, voorheen de Centrale Interfaculteit genoemd)
  9. Faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen (Wiskunde, Informatica, Biologie, Farmacie, Natuurkunde, Technische natuurkunde, Technische Bedrijfskunde, Scheikunde, Scheikundige technologie, Energie- en Milieuwetenschappen, Bewegingswetenschappen, Kunstmatige intelligentie en Sterrenkunde allen behorend tot de exacte wetenschappen)

Bekende alumni en medewerkers[edit]

Onder andere de volgende bekende personen hebben aan de Rijksuniversiteit Groningen gestudeerd en/of er gewerkt:

Politici[edit]

  • Hendrik Nienhuis, Rector Magnificus, was lid van de Dubbele Tweede Kamer en stemde op belangrijke onderdelen tegen de liberale Grondwetsherziening, werd hoogleraar hedendaags en burgerlijk recht in 1823
  • Wolter Robert baron van Hoëvell, liberaal politicus en koloniaal hervormer met een belangrijke rol in de ethische politiek
  • Pieter Hofstede Crull, jurist, procureur-generaal van Suriname (1903-1916)en gouverneur a.i. van Suriname ((1908 en 1911); afgestudeerd in 1888
  • Alexander de Savornin Lohman, Nederlands politicus, medeoprichter van de ARP en oprichter van de CHU
  • Alex Brenninkmeijer, Nationale Ombudsman, hoogleraar Recht en plaatsvervanger rechter, studeerde recht van 1971-1976, afgestudeerd in Nederlands Recht in 1976
  • Wim Duisenberg, (PvdA) voormalig minister, president Nederlandse Bank, president Europese Centrale Bank, studeerde economie, afgestudeerd in 1961
  • Pieter Jelles Troelstra (SDAP) socialistisch politicus, studeerde Rechtsgeleerdheid, afgestudeerd in 1888
  • Annie Brouwer-Korf, (PVDA) oud-burgemeester van Utrecht, studeerde Nederlands Recht, afgestudeerd in 1970
  • Bert de Vries, (CDA) oud-minister van Sociale zaken, studeerde economie, afgestudeerd in 1974
  • Etienne Ys, demissionair premier van de Nederlandse Antillen, studeerde Rechtsgeleerdheid, afgestudeerd in 1985
  • Frank de Grave, (VVD) lid Tweede Kamer voor de VVD en vicefractievoorzitter, voormalig minister van Defensie en staatssecretaris van Sociale Zaken, studeerde rechtsgeleerdheid, afgestudeerd in 1979
  • Bas Eenhoorn, (VVD) oud-voorzitter VVD en oud-burgemeester van verschillende gemeenten in Nederland, afgestuurd in 1973
  • Gerrit Ybema, (D66) voormalig staatssecretaris van Economische Zaken, studeerde economie, afgestudeerd in 1977
  • Haijo Apotheker, (D66) oud-minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, thans burgemeester van de gemeente Steenwijkerland, studeerde sociologie, afgestudeerd in 1974
  • Hans Wijers (D66) voorzitter van de Raad van bestuur van Akzo Nobel, oud-minister van Economische Zaken (D66), studeerde economie, afgestudeerd in 1976
  • Jacques Wallage, (PvdA) burgemeester van Groningen, voormalig voorzitter Tweede Kamerfractie PvdA en voormalig staatssecretaris van Onderwijs en Wetenschappen en van Sociale Zaken, studeerde sociologie, afgestudeerd in 1971
  • Job Cohen, (PvdA) Fractievoorzitter PvdA, voormalig burgemeester van Amsterdam, voormalig staatssecretaris van Justitie, studeerde rechtsgeleerdheid, afgestudeerd in 1971
  • Kars Veling, (CU) voormalige fractievoorzitter van[ChristenUnie. Hij was lange tijd Eerste en Tweede Kamerlid voor CU. Daarnaast is hij hoogleraar in theologie. Tot 1969 studeerde Veling wis, natuur en scheikunde aan de RUG. Na zijn kandidaats studeerde hij Wijsbegeerte aan dezelfde universiteit.
  • Max van den Berg, (PvdA) commissaris der Koningin in de provincie Groningen, voormalig delegatieleider van de PvdA-eurodelegatie en vicevoorzitter van de Europese Socialistische Fractie (PES), oud-directeur NOVIB, studeerde sociologie, afgestudeerd in 1969
  • Paramanga Ernest Yonli, minister-president van Burkina Faso, studeerde economie en promoveerde in 1997
  • Ruud Koole, (PvdA) Hoogleraar politieke wetenschappen Universiteit Leiden en oud-partijvoorzitter PvdA en oud-directeur Documentatiecentrum voor Nederlandse Politieke Partijen (RUG), studeerde tot 1979 Eigentijdse Geschiedenis
  • Susanne Römer, leider van de Antilliaanse Nationale Volkspartij (NVP / PNP), ex-premier Nederlandse Antillen, studeerde rechtsgeleerdheid, afgestudeerd in 1981
  • Willem Vermeend, (PvdA) bestuursvoorzitter Meeus Groep, voormalig minister van Sociale Zaken, studeerde rechtsgeleerdheid, afgestudeerd in 1974
  • Sharon Dijksma, PVDA politica, Rechten, niet afgestudeerd
  • Hilbrand Nawijn, (LPF) voormalig minister, studeerde Rechten, afgestudeerd in 1973

Wetenschappers[edit]

  • Frank Ankersmit, hoogleraar theoretische en intellectuele geschiedenis
  • Jacob Baart de la Faille II, hoogleraar Obstetrie, Hoogbeginselen der Algemene Therapie en Medica Forensis van 1832 tot 1865, en sinds 1837 ook hoogleraar Kinderziekte, Medicina Practica en Klinische Lessen. Medeoprichter van het GSC Vindicat atque Polit
  • Leonardus Marinus van den Berg, vanaf 1920 lector in de Galenische farmacie en Receptuur en stadsapotheker van Groningen
  • Klaas van Berkel, hoogleraar geschiedenis na de Middeleeuwen
  • Johan Bernoulli, hoogleraar wiskunde 1695
  • Bart Jan Bok, astronoom
  • Jan Ritzema Bos, fytopatholoog
  • Doeko Bosscher, hoogleraar eigentijdse geschiedenis en Rector Magnificus 1998-2002
  • Sebald Justinus Brugmans, arts en botanicus
  • Bram Buunk, psycholoog
  • Ben Feringa, hoogleraar organische chemie
  • Albert van Giffen, archeoloog
  • Willem Frederik Hermans, schrijver, promotie fysische geografie in 1955
  • Gerard Heymans, grondlegger van het eerste psychologisch laboratorium in Nederland
  • Johan Huizinga, hoogleraar aan de RUG tot 1914, auteur van Herfsttij der Middeleeuwen en Homo Ludens
  • René Kahn, psychiater, behaalde hier zijn artsexamen in 1979
  • Jacobus Cornelius Kapteyn, hoogleraar astronomie
  • Klaas Knol, emeritus hoogleraar aan de RUG en longarts voor kinderen
  • Ernst Kossmann, hoogleraar geschiedenis na de Middeleeuwen
  • Marie Elise Loke, eerste vrouwelijke lector van Nederland, in Nieuw Franse Taal- en Letterkunde in 1907
  • William Makdowell, eerste hoogleraar wijsbegeerte aan de universiteit.
  • Jacob Louis Mey, hoogleraar bedrijfseconomie
  • Wubbo Ockels, eerste Nederlander in de ruimte als Europese Ruimtevaartorganisatie-astronaut van Spacelab D-1 (1985), studeerde wis- en natuurkunde, afgestudeerd in 1973
  • Jan Pen, hoogleraar economie
  • Harm Pijkels, hoogleraar filosofie en dierenactivist
  • Heinz Rennenberg, Duits botanicus, in 1989 gastonderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen
  • Jan Hendrik Oort, naamgever van de Oortwolk, studeerde astronomie, afgestudeerd in 1921
  • Rob Tamsma, geograaf, bekend vanwege zijn controverse met Willem Frederik Hermans
  • Dirk Swagerman, bedrijfskundige, en hoogleraar controlling
  • Thijs van Veen, journalist en hoogleraar straf- en strafprocesrecht, studeerde illegaal tijdens de Tweede Wereldoorlog
  • Henk Volberda, bedrijfskundige en hoogleraar Strategisch Management en Ondernemingbeleid
  • Henk Voogd, hoogleraar Planologie en Stadsgeografie
  • David de Wied, voormalig president Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, studeerde geneeskunde, afgestudeerd in 1950
  • Adam Simon van der Woude, oudtestamenticus
  • Rob de Wijk onderzoeker aan het Nederlands Instituut Instituut Clingendael en nationaal defensiespecialist, studeerde geschiedenis, afgestudeerd in 1984
  • Florentino García Martínez, hoogleraar Godsdienst en literatuur van het vroege Jodendom
  • Frits Zernike, hoogleraar theoretische natuurkunde en Nobelprijswinnaar van de Natuurkunde (1953)

Bedrijfsleven[edit]

  • Cees van der Hoeven, voormalig president-directeur Ahold studeerde bedrijfseconomie, afgestudeerd in 1970
  • George Möller, CEO van Robeco Group N.V., voormalig topman van AEX en Euronext, studeerde economie, afgestudeerd in 1974

Kunst en cultuur[edit]

  • Izaline Calister, jazzzangeres, studeerde bedrijfskunde, afgestudeerd in 1994
  • Herman Finkers, cabaretier, studeerde psychologie en behaalde zijn kandidaats in 1976
  • Hans Abbing, studeerde economie (cum laude), is kunstenaar, econoom en bijzonder hoogleraar kunstsociologie
  • Rudi van den Hoofdakker, hoogleraar psychiatrie, dichter en schrijver; bekend onder het pseudoniem Rutger Kopland, afgestudeerd in 1959
  • Jan Willem Loot, directeur Koninklijk Concertgebouworkest, studeerde geneeskunde en rechtsgeleerdheid, afgestudeerd in 1971
  • Henk van Os, voormalig directeur Rijksmuseum Amsterdam in Amsterdam, studeerde kunstgeschiedenis en archeologie, afgestudeerd in 1964
  • Winnie Sorgdrager, ex-voorzitter Raad voor Cultuur, oud-minister van Justitie, studeerde rechtsgeleerdheid, afgestudeerd in 1971
  • Arthur Umbgrove, cabaretier, studeerde Nederlands, afgestudeerd in 1990

Oranje[edit]

Media[edit]

  • Chris Zegers, acteur en zanger, speelde onder andere in de televisieserie 'Onderweg naar morgen', studeerde bedrijfseconomie, afgestudeerd in 1995
  • Cunera van Selm, presentator bij Studio Sport en bij RTV Noord, studeerde sociale geografie, afgestudeerd in 1988
  • Frits Sissing, presentator van AVRO's Opsporing Verzocht, studeerde bedrijfseconomie, afgestudeerd in 1988
  • Sofie van den Enk, verslaggever en presentatrice bij RTV Utrecht, studeerde Amerikanistiek en Romaanse talen en culturen, winnaar cameretten 2001, afgestudeerd in 2005

Overigen[edit]

Eredoctoraten[edit]

Trivia[edit]

Referenties[edit]

<references />

Externe links[edit]

Template:Navigatie universiteiten Nederland Template:Navigatie Coimbragroep Categorie:WOORD